Zaburzenia erekcji - przyczyny i kiedy do lekarza

Czym są zaburzenia erekcji

Zaburzenia erekcji to powtarzająca się trudność w uzyskaniu lub utrzymaniu wzwodu wystarczającego do satysfakcjonującego współżycia. Kluczowe słowo to powtarzająca się. Pojedyncza nieudana próba po alkoholu, w stresie czy po nieprzespanej nocy zdarza się każdemu i nie jest chorobą. O problemie mówimy, gdy trudność trwa dłużej niż kilka tygodni i wraca regularnie.

Wzwód to zjawisko naczyniowe. Przy pobudzeniu seksualnym naczynia w prąciu rozszerzają się i napływa do niego więcej krwi. Aby to zadziałało, sprawne muszą być naczynia, nerwy, hormony i psychika. Zaburzenie w którymkolwiek z tych obszarów może utrudnić wzwód, dlatego przyczyn szuka się na kilku poziomach.

Przyczyny naczyniowe - najczęstsze i najważniejsze

U mężczyzn po 40 roku życia to właśnie naczynia są najczęstszą przyczyną, a nie sam stres, jak podpowiada stereotyp. Miażdżyca, nadciśnienie tętnicze i cukrzyca uszkadzają drobne naczynia, które doprowadzają krew do prącia. Te tętnice są cieńsze niż wieńcowe, więc problem pojawia się w nich wcześniej. To dlatego zaburzenia erekcji potrafią wyprzedzać objawy choroby serca nawet o kilka lat.

Cukrzyca jest tu podwójnie groźna, bo uszkadza zarówno naczynia, jak i nerwy przewodzące bodźce do prącia. Podobnie działają wysoki cholesterol i palenie papierosów, które przyspieszają miażdżycę. Jeśli wzwody słabną stopniowo, przez wiele miesięcy, i zanikają też te poranne, przyczyna jest najczęściej naczyniowa lub metaboliczna.

Przyczyny psychiczne

Stres, przemęczenie, lęk, obniżony nastrój i problemy w związku potrafią skutecznie zablokować wzwód. Szczególną rolę odgrywa tak zwany lęk wydajnościowy: po jednej nieudanej próbie mężczyzna zaczyna się obawiać kolejnej, a sam strach napędza problem. Powstaje błędne koło, w którym oczekiwanie porażki ją wywołuje.

Podłoże czysto psychiczne częściej dotyczy młodszych mężczyzn. Charakterystyczne jest to, że problem pojawia się nagle, bywa sytuacyjny (na przykład z nową partnerką, ale nie podczas samozaspokajania) i towarzyszą mu zachowane wzwody poranne. Warto też pamiętać, że sama depresja oraz część leków przeciwdepresyjnych mogą obniżać libido i utrudniać wzwód, więc przyczyny psychiczne i polekowe czasem się przeplatają.

Przyczyny hormonalne

Za popęd i sprawność seksualną w dużej mierze odpowiada testosteron. Jego niedobór, częstszy z wiekiem, ale zdarzający się też u młodszych, obniża libido i może utrudniać wzwód. Objawom hormonalnym często towarzyszą zmęczenie, spadek nastroju i mniejsza masa mięśniowa. Na erekcję wpływają też inne zaburzenia hormonalne, na przykład choroby tarczycy czy podwyższony poziom prolaktyny. Tych przyczyn nie da się ocenić bez badań, dlatego przy podejrzeniu tła hormonalnego lekarz zleca zwykle oznaczenie odpowiednich hormonów z krwi.

Przyczyny polekowe

Sporo powszechnie stosowanych leków może jako działanie niepożądane utrudniać wzwód. To ważne, bo problem bywa mylnie przypisywany wiekowi lub psychice, podczas gdy odpowiada za niego przyjmowany od niedawna lek. Poniższe zestawienie pokazuje najczęstsze grupy.

Zestawienie ma charakter poglądowy. Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, o ewentualnej zmianie decyduje lekarz prowadzący.

Styl życia i używki

Codzienne nawyki wpływają na potencję bardziej, niż się zwykle sądzi. Palenie papierosów uszkadza naczynia i jest jednym z najsilniejszych czynników ryzyka zaburzeń erekcji. Nadmiar alkoholu doraźnie osłabia wzwód, a przewlekle uszkadza nerwy i obniża testosteron. Otyłość, brak ruchu i dieta obciążająca naczynia działają w tym samym kierunku. Dobra wiadomość jest taka, że tę grupę przyczyn można realnie odwrócić: rzucenie palenia, ograniczenie alkoholu, aktywność fizyczna i redukcja masy ciała u wielu mężczyzn wyraźnie poprawiają wzwody.

Jak odróżnić przyczynę psychiczną od fizycznej

Pełną diagnozę stawia lekarz, ale kilka wskazówek pomaga zorientować się w sytuacji. Przyczyna organiczna, głównie naczyniowa, jest bardziej prawdopodobna, gdy problem narasta stopniowo, występuje w każdej sytuacji i towarzyszy mu zanik wzwodów porannych. Na tło psychiczne wskazuje nagły początek, zachowane wzwody poranne oraz sytuacyjność, czyli wzwód pojawia się podczas samozaspokajania, a znika przy partnerce. W praktyce oba mechanizmy często się łączą, dlatego samodzielna ocena nie zastąpi konsultacji.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Do lekarza warto zgłosić się, gdy trudności ze wzwodem utrzymują się dłużej niż kilka tygodni, nawracają lub pojawiły się nagle bez wyraźnego powodu. Szczególnie ważne są sytuacje, w których zaburzeniom erekcji towarzyszą inne objawy: ból lub ucisk w klatce piersiowej, wyraźny spadek popędu, wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu (możliwa cukrzyca) albo przewlekłe zmęczenie i obniżony nastrój. To sygnały, że problem może wykraczać poza samą erekcję.

Konsultacja ma dwa cele. Pierwszy to znalezienie przyczyny, bo dopiero to pozwala leczyć problem u źródła, a nie tylko doraźnie. Drugi to bezpieczne dobranie leczenia. Leki z grupy inhibitorów PDE5, jak syldenafil czy tadalafil, skutecznie łagodzą objawy, ale mają przeciwwskazania. Nie wolno ich łączyć z azotanami stosowanymi w chorobie wieńcowej (na przykład nitrogliceryną), bo grozi to groźnym spadkiem ciśnienia. Dlatego przed wystawieniem recepty lekarz sprawdza choroby serca i przyjmowane leki. Kupowanie tabletek z niepewnych źródeł pomija ten krok i naraża na podróbki o nieznanym składzie.

Najczęstsze pytania