Zaburzenia erekcji - jakie badania warto wykonać?

Od czego zaczyna się diagnostyka

Podstawą jest rozmowa. Zanim padnie skierowanie na jakiekolwiek badanie, lekarz pyta, od kiedy trwa problem, czy pojawił się nagle czy narastał powoli, czy występuje w każdej sytuacji oraz czy zachowane są wzwody poranne. Te pozornie proste pytania mają wartość diagnostyczną, bo pomagają wstępnie odróżnić przyczynę naczyniową od psychicznej. Ważny jest też wywiad w kierunku cukrzycy, nadciśnienia, chorób serca i przyjmowanych leków, ponieważ część z nich sama utrudnia wzwód.

Do tego dochodzi badanie fizykalne: pomiar ciśnienia tętniczego, ocena masy ciała i obwodu talii, a w razie potrzeby badanie jąder, prącia i gruczołu krokowego. Ta część bywa pomijana przy zakupie leku w ciemno, a potrafi wskazać trop, którego nie widać w samych wynikach krwi, na przykład stwardnienia w prąciu czy cechy niedoboru testosteronu.

Badania krwi przy zaburzeniach erekcji

Badania z krwi są rdzeniem diagnostyki, bo najczęstsze przyczyny zaburzeń erekcji, czyli naczyniowe i metaboliczne, długo nie dają innych objawów. Wykrycie ich przy okazji ma podwójną wartość: prowadzi do leczenia wzwodu i chroni zdrowie na dłużej. Poniższe zestawienie pokazuje badania, które lekarz zleca najczęściej.

Zakres badań ustala lekarz indywidualnie. Nie każdy mężczyzna potrzebuje wszystkich pozycji naraz.

Testosteron i badania hormonalne

Testosteron w największym stopniu odpowiada za popęd i sprawność seksualną, dlatego przy podejrzeniu tła hormonalnego bada się go w pierwszej kolejności. Kluczowa jest pora pobrania: krew pobiera się rano, między godziną 7 a 11, gdy stężenie hormonu jest najwyższe, najlepiej na czczo. Pojedynczy niski wynik nie przesądza jeszcze o niedoborze, więc lekarz zwykle powtarza oznaczenie i uzupełnia je o testosteron wolny, prolaktynę oraz hormon LH. Taki zestaw pozwala odróżnić różne przyczyny niedoboru i zaplanować dalsze postępowanie. Warto dodać, że leczenie testosteronem to osobna ścieżka, o której decyduje specjalista po potwierdzeniu niedoboru, a nie sposób na doraźną poprawę wzwodu.

USG Doppler prącia - badanie naczyniowe

USG Doppler prącia ocenia przepływ krwi w tętnicach doprowadzających ją do ciał jamistych. Wykonuje się je zwykle po podaniu do prącia niewielkiej dawki leku rozszerzającego naczynia, który wywołuje kontrolowany wzwód, dzięki czemu przepływ mierzy się w warunkach zbliżonych do naturalnej erekcji. Badanie odpowiada na dwa pytania: czy krew napływa do prącia wystarczająco sprawnie, co wskazuje na przyczynę tętniczą, oraz czy nie ucieka z niego zbyt szybko, co określa się jako przeciek żylny. Za prawidłowy uznaje się w uproszczeniu szczytowy przepływ skurczowy przekraczający około 30 cm na sekundę. To badanie specjalistyczne, które w wybranych sytuacjach zleca urolog lub androlog, najczęściej gdy leczenie pierwszego rzutu zawodzi albo gdy rozważa się dalsze metody.

Test nocnych wzwodów - psychiczne czy fizyczne

U zdrowego mężczyzny w nocy, podczas snu, dochodzi do kilku samoistnych wzwodów, niezależnych od pobudzenia. Test nocnych wzwodów wykorzystuje ten mechanizm, by odpowiedzieć na częste pytanie, czy problem ma podłoże psychiczne, czy fizyczne. Jeśli wzwody nocne i poranne są zachowane, aparat naczyniowy i nerwowy działa prawidłowo, co przemawia za przyczyną psychiczną. Ich brak wskazuje raczej na tło organiczne. Badanie można wykonać specjalnym urządzeniem rejestrującym wzwody przez noc. Wynik traktuje się jako wskazówkę, a nie ostateczny werdykt, bo u wielu mężczyzn przyczyny psychiczne i fizyczne się przeplatają.

Które badania są podstawowe, a które dla wybranych

Nie każde zaburzenie erekcji wymaga rozbudowanej diagnostyki. U większości mężczyzn wystarczy wywiad, badanie fizykalne i podstawowe badania krwi wymienione wyżej, które sprawdzają najczęstsze i najgroźniejsze przyczyny naczyniowe. Badania specjalistyczne, jak USG Doppler prącia czy test nocnych wzwodów, są zarezerwowane dla wybranych sytuacji: młodszych mężczyzn z nagłym początkiem problemu, przypadków opornych na leczenie, podejrzenia urazu lub gdy rozważa się leczenie zabiegowe. Pomocny bywa też krótki kwestionariusz oceniający nasilenie zaburzeń, który lekarz wykorzystuje do porównania stanu przed leczeniem i po nim. O tym, które z tych badań są w danym przypadku potrzebne, decyduje lekarz, a nie sama nazwa objawu.

Czy do e-recepty potrzebne są badania

Przy leczeniu online często pada pytanie, czy trzeba mieć gotowe wyniki, żeby otrzymać e-receptę na lek na potencję. Do jej wystawienia lekarz opiera się przede wszystkim na wywiadzie medycznym, w którym sprawdza przeciwwskazania, choroby serca i wszystkie przyjmowane leki. Ten krok jest kluczowy dla bezpieczeństwa, bo inhibitorów PDE5, czyli syldenafilu i tadalafilu, bezwzględnie nie wolno łączyć z azotanami stosowanymi w chorobie wieńcowej, na przykład z nitrogliceryną. Badania nie zawsze są wymagane, by rozpocząć leczenie pierwszego rzutu, ale lekarz może je zalecić, zwłaszcza przy czynnikach ryzyka albo objawach sugerujących cukrzycę czy chorobę serca. W nietypowych lub niepokojących sytuacjach właściwym wyborem jest wizyta stacjonarna z pełnym badaniem. Więcej o samej ścieżce postępowania znajdziesz w tekście o tym, jak leczyć zaburzenia erekcji.

Najczęstsze pytania